Dòng nào dưới đây là biểu hiện của cảm hứng yêu nước trong văn học trung đại

CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HSG LỚP 9CẢM HỨNG YÊU NƯỚC, CẢM HỨNG NHÂN ĐẠO TRONG VĂN HỌCTRUNG ĐẠI VIỆT NAMChương I : KHÁI QUÁT VỀ VĂN HỌC VIẾT TRUNG ĐẠITRONG CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS.I.Sự hình thành của dòng văn học viếtVăn học viết xuất hiện vào khoảng thế kỉ X do tầng lớp trí thức biết chữHán có tinh thần dân tộc, yêu nước đóng vai trò chủ chốt.Văn học viết ra đời cùng với văn học dân gian đã hoàn chỉnh diện mạonền văn học dân tộc.II. Tiến trình phát triển:Văn học trung đại Việt Nam hình thành và phát triển trong bối cảnh vănhóa xã hội phong kiến, chịu ảnh hưởng sâu sắc của ý thức hệ phong kiến nên cónhững nét riêng biệt về thể loại, thi pháp…. là nơi lưu giữ và toả chiếu nhữngtinh hoa và bản sắc văn hoá, tâm hồn dân tộc.Văn học trung đại Việt Nam phát triển qua 4 giai đoạn [cách chia mangtính tương đối].1.Giai đoạn 1: từ thế kỉ 10 đến thế kỉ 151.1.Hoàn cảnh lịch sử:Đất nước tiếp tục công cuộc dựng nước và giữ nước.Giai cấp phong kiến tiếp tục phát huy vai trò tích cực, đoàn kết với nhân dânvà lãnh đạo toàn dân đánh thắng giặc Tống[11], Nguyên [13], Minh [15] và xâydựng một nền văn hóa giàu tính truyền thống.1.2.Văn học:Sự xuất hiện của văn học viết bằng chữ Hán và chữ Nôm.Thể loại tiêu biểu: Chiếu , Hịch, Cáo, Thư.Nội dung: Âm hưởng chủ đạo là tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộcvới những biểu hiện cụ thể: Yêu mến tự hào, nhiệt tình ca ngợi vẻ đẹp non sôngđất nước và bản sắc văn hoá lâu đời, truyền thống chống ngoại xâm anh hùngcủa cha ông, đề cao lòng tự tôn, ý thức tự chủ; có lòng căm thù giặc sâu sắc, tốcáo tội ác của giặc; có ý chí quyết chiến quyết thắng kẻ thù cao độ; đề caonhững võ công oanh liệt biểu dương sức mạnh đoàn kết; nêu cao tư tưởng nhânnghĩa khát vọng về một nền thái bình muôn thủa.2.Giai đoạn 2: từ thế kỉ 16 đến nửa đầu thế kỉ 182.1. Hoàn cảnh lịch sử:Giai cấp phong kiến bắt đầu xuất hiện những mâu thuẫn nội tại; đời sốngnhân dân vô cùng khổ cực, đất nước bị chia cắt thành đàng trong đàng ngoài.2.2.Văn học:Đánh dấu bước phát triển mới của văn học sáng tác bằng chữ Nôm. Nộidung chủ đạo là đi tìm và khẳng định chủ nghĩa nhân đạo. Phê phán và lên ánchiến tranh phong kiến; thể hiện niềm hy vọng về sự thống nhất đất nước; thểhiện khí phách và tiết tháo của các nhà nho; bước đầu đề cập đến bi kịch cá nhâncon người.3.Giai đoạn 3: nửa sau thế kỉ 18 đến nửa đầu thế kỉ 193.1.Hoàn cảnh lịch sử:Đây là thời kì bão táp sôi động nhất của phong kiến Việt Nam; chế độphong kiến khủng hoảng trầm trọng, khởi nghĩa nông dân nổi lên khắp nơi, đờisống nhân dân vô cùng khổ cực.3.2.Văn học:Phát triển rực rỡ cả văn học chữ Hán và văn học chữ Nôm.Nội dung chủ đạo là trào lưu nhân đạo chủ nghĩa [trân trọng, ngợi ca vẻđẹp hình thể, tài năng đức hạnh của con người; lên án tố cáo những thế lựcphong kiến bạo tàn; đồng cảm với những bi kịch của con người; đồng tình vớinhững ước mơ khát vọng chân chính về tình yêu, hạnh phúc].4.Giai đoạn 4: nửa sau thế kỉ 19 đến hết thế kỉ 194.1.Hoàn cảnh lịch sử:Pháp xâm lược Việt Nam; xã hội VN chuyển từ xã hội phong kiến sangxã hội thực dân nửa phong kiến.4.2.Văn học:Âm hưởng chủ đạo: tư tưởng yêu nước chống xâm lăng; phê phán sự lốlăng của xã hội buổi giao thời; thể hiện nỗi đau mất nước.Như vậy nhìn vào tiến trình phát triển nêu trên chúng ta thấy: Dòng vănhọc viết trung đại Việt Nam [ còn được gọi là văn học viết phong kiến hay vănhọc cổ điển] được đưa vào chương trình Văn học cấp THCS . Cụ thể là từ lớp 6đến lớp 9; ở lớp 6 là một số truyện trung đại, lớp 7 chủ yếu là các tác phẩm thơtrữ tình trung đại. Lên lớp 8 học sinh được tiếp xúc với các tác phẩm nghị luậnthuộc thể loại cáo, hịch, chiếu; ở lớp 9 là các tác phẩm thuộc thể loại truyền kì,truyện thơ nôm, tuỳ bút, chí. Đó thực sự là những tác phẩm tiêu biểu của nềnvăn học nước nhà, những tinh hoa của nền văn hóa dân tộc được kết tinh từ lịchsử hàng nghìn năm của dân tộc.Có thể thấy nền văn học trung đại Việt Nam gắn liền với lịch sử đấu tranhdựng nước và giữ nước của dân tộc. Về nội dung văn học thời kỳ này mang haiđặc điểm lớn đó là: cảm hứng yêu nước và cảm hứng nhân đạo. Cảm hứng yêunước và cảm hứng nhân đạo thực ra không hoàn toàn tách biệt nhau. Bởi yêunước cũng là phương diện cơ bản của nhân đạo.Tuy vậy cảm hứng yêu nước vàcảm hứng nhân đạo vẫn mang những đặc điểm riêng.CHƯƠNG IICẢM HỨNG NHÂN ĐẠO TRONG VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAMI.Những vấn đề chung:Văn học trung đại Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX. Đây là thời kìdân tộc ta đã thoát khỏi ách thống trị nặng nề của phong kiến phương Bắc hơnmột ngàn năm. Nền văn học trung đại Việt Nam gắn liền với quá trình đấu tranhdựng nước và giữ nước của dân tộc. Về nội dung văn học thời kỳ này mang haiđặc điểm lớn đó là: Cảm hứng yêu nước và cảm hứng nhân đạo.Cảm hứng nhân đạo bao gồm những nguyên tắc đạo lí làm người, thái độđối xử trong các mối quan hệ giữa con người với nhau, những khát vọng sống,khát vọng về hạnh phúc. Đó còn là tấm lòng cảm thương cho mọi kiếp ngườiđau khổ, đặc biệt là với trẻ em, với phụ nữ và những người lương thiện bị đoạđày, những người hồng nhan mà bạc mệnh, những người tài hoa mà lận đận…Những nội dung nhân đạo đó đã được thể hiện ở trong toàn bộ văn họctrung đại, những biểu hiện tập trung nhất là ở trong các tác phẩm văn học nửasau thế kỉ XVIII và nửa đầu thế kỉ XIX.Ở giai đoạn này chế độ phong kiến Việt Nam khủng hoảng trầm trọng.Các tập đoàn phong kiến tranh giành quyền lực lẫn nhau. Cuộc sống của ngườidân vô cùng khổ cực. Các cuộc khởi nghĩa nông dân nổ ra khắp nơi mà đỉnh caolà khởi nghĩa Tây Sơn diệt Trịnh Nguyễn, đánh đuổi quân Xiêm, quân Thanh,thống nhất đất nước. Vua Quang Trung lên ngôi. Nguyễn Ánh cầu cứu thực dânPháp. Cuối cùng Nguyễn Ánh có được sự trợ giúp của thực dân Pháp, đổi lại saukhi lên ngôi, Nguyễn Ánh phải để chúng buôn bán tự do tại cửa biển Sơn Trà Đà Nẵng. Không lâu sau khi thành lập, triều đại Tây Sơn bị lật đổ, Nguyễn Ánhkhôi phục lại vương triều phong kiến chuyên chế[1802-1945].Về văn học, đây được xem là giai đoạn phát triển rực rỡ nhất của văn họcphong kiến Việt Nam . Cảm hứng xuyên suốt thời kì này là cảm hứng nhân đạo.Bởi lúc này số phận và quyền sống của con người bị đe dọa. Văn học giai đoạnnày là tiếng nói đòi quyền sống, quyền hạnh phúc, đấu tranh đòi giải phóng conngười cá nhân. Các tác phẩm tiêu biểu: Chinh phụ ngâm [Đặng Trần Côn; ĐoànThị Điểm dịch], Cung oán ngâm khúc [Nguyễn Gia Thiều], thơ Hồ XuânHương, Truyện Kiều [Nguyễn Du].Thời kì này có sự phát triển mạnh mẽ của những sáng tác văn học viếtbằng chữ Nôm, và sự xuất hiện của nhiều thể loại văn học như tùy bút, tiểuthuyết chương hồi, kí...Người đọc đến với văn học không chỉ để trau dồi kiến thức, thưởng thứcthẩm mĩ mà còn vì nhu cầu hướng thiện. Giá trị nhân đạo của tác phẩm biểuhiện ở việc khẳng định và ca ngợi vẻ đẹp của con người, đồng cảm với nhữngkhát vọng nhân bản, phê phán sự nô dịch con người về tinh thần lẫn vậtchất...Nội dung cảm hứng nhân đạo của văn học trung đại có ảnh hưởng sâu sắctừ tư tưởng từ bi bác ái của đạo phật và học thuyết nhân nghĩa của đạo Nho.Hơn nữa văn học do con người sáng tạo nên và tất yếu nó phục vụ trở lạicho chính cuộc sống của con người. Vì vậy, tinh thần nhân đạo là một yếu tố cầncó để một tác phẩm tồn tại mãi với thời gian. Ðiều này cũng có nghĩa là, trongxu hướng phát triển chung của văn học nhân loại, VHTÐVN vẫn hướngtới việc thể hiện những vấn đề của chủ nghĩa nhân đạo như:Khát vọng hòa bình tầng lớp thấp hèn trong xã hội phân chia giai cấp.Ðấu tranh cho hạnh phúc, cho quyền sống của con người, chống lại áchthống trị của chế độ phong kiến.Ca ngợi vẻ đẹp của con người lao độngTố cáo mạnh mẽ và đấu tranh chống những thế lực bạo tàn.II. Những biểu hiện cụ thể:1. Lòng thương người:Tình yêu thương đối với con người đặc biệt là đối với những con ngườinghèo khổ, bị áp bức, những số phận éo le, bất hạnh.Trong thơ trung đại Việt Nam có thể kể ra rất nhiều những tác phẩm mangnội dung nhân đạo như: Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, Truyện Kiều củaNguyễn Du, Cung oán ngâm khúc của Nguyễn Gia Thiều, Chinh phụ ngâm củaĐặng Trần Côn, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu,...Trong Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi đó là tư tưởng nhân nghĩa gắn liền vớitư tưởng yêu nước và độc lập tự do của Tổ quốc.Từng nghe:Việc nhân nghĩa cốt ở yên dânQuân điếu phạt trước lo trừ bạo.Nhà nước Đại Việt ta từ trướcVốn xưng nền văn hiến đã lâu.Đó là tấm lòng cảm thông của tác giả dành cho những con người nhỏ bébất hạnh trong xã hội đã bị bọn giặc ngoại xâm đàn áp:Nướng dân đen lên ngọn lửa hung tànVùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ.Trong văn học trung đại Việt Nam khi viết về người phụ nữ, một mặt vẫncó sự kế thừa tư tưởng của văn học dân gian, song mặt khác, “Hồng nhan bạcphận” cũng được xem là tư tưởng chủ đạo của các tác giả.Nàng Vũ Nương hiếu thảo, đảm đang, chung thuỷ thì bị oan khuất đếnnỗi phải lấy cái chết để minh oan [Chuyện người con gái Nam Xương - NguyễnDữ].Người cung nữ xinh đẹp, tài hoa, khát khao hạnh phúc thì bị bỏ rơi, sốngcô đơn, mòn mỏi, lạnh lẽo nơi cung cấm, chôn vùi tuổi thanh xuân trong cungđiện thâm u [Cung oán ngâm khúc - Nguyễn Gia Thiều].Người phụ nữ chỉ có một khát vọng rất bình thường là được chung sốngcùng với người chồng thân yêu, song lại rơi vào cảnh đau đớn “tử biệt sinh li”,đằng đẵng chờ đợi không biết có ngày gặp lại. [Chinh phụ ngâm - Đặng TrầnCôn].Nàng Kiều của Nguyễn Du xinh đẹp tài hoa là thế, nhưng lại bị dập vùitrong cảnh "Thanh lâu hai lượt, thanh y hai lần", liên tiếp bị đầy đọa cả về thểxác lẫn tinh thần để rồi phải thốt lên [thực tế là sự đầu hàng hoàn cảnh] rằng:"Thân lươn bao quản lấm đầuChút lòng trinh bạch từ sau xin chừa!".Đây không chỉ là bi kịch của riêng nàng Kiều, mà còn là bi kịch chung củanhững người phụ nữ trong xã hội phong kiến.Mặt khác văn học trung đại Việt Nam , bước đầu đã phản ánh được quanniệm về con người cá nhân trong xã hội. Nhiều nhân vật nữ trong giai đoạn nàycũng thể hiện sự phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến [tiêu biểu hơn cả là thơHồ Xuân Hương].Đặc biệt văn học đã chú ý khám phá nội tâm nhân vật. Các tác giả[Nguyễn Dữ, Nguyễn Du, Đoàn Thị Điểm, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Gia Thiều,Đặng Trân Côn...] khi viết về người phụ nữ, thường để cho nhân vật bộc bạchtrực tiếp những nỗi đau khổ, những niềm riêng tư [sự tự ý thức về mình]:"Đau đớn thay phận đàn bà,Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung"[Truyện Kiều - Nguyễn Du]hoặc bộc lộ những phản ứng:"Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùngChém cha cái kiếp lấy chồng chung"...[Hồ Xuân Hương].Có thể khẳng định rằng cảm giác mất mát hạnh phúc và nỗi khát khaohạnh phúc là hai tâm trạng, hai nỗi niềm thường gặp nhất ở các nhân vật nữtrong văn học trung đại Việt Nam .Tình yêu thương đối với thiên nhiên, cái đẹp: thể hiện tình cảm với thiênnhiên, tình yêu quê hương đất nước, thái độ nâng niu, trân trọng vẻ đẹp của thiênnhiên…2. Lên án, tố cáo các thế lực tàn bạo chà đạp lên con ngườiTác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du, Cung oán ngâm khúc của NguyềnGia Thiều đã lên án chế độ phong kiến chà đạp lên quyền sống của người phụnữ, lên những số phận tài hoa. Xã hội đó đã tước đoạt đi những quyền sốngthiêng liêng mà lẽ ra con người phải có. Đặc biệt các tác giả nói lên tiếng nóibênh vực người phụ nữ những người chịu nhiều thiệt thòi trong xã hội.Không chỉ lên tiếng đòi quyền sống, quyền hạnh phúc cho con người màcác tác giả còn cất lên tiếng nói nhân đạo phản đối những cuộc chiến tranh phinghĩa đã cướp đi biết bao nhiêu cảnh sống yên vui, chia lìa bao đôi lứa. Qua lờicủa người chinh phụ trong tác phẩm Chinh phụ ngâm - Đặng Trần Côn muốnlên án cuộc chiến tranh phong kiến phi nghĩa đó là nỗi nhớ người chồngnơi chiến trường gian khổ.Buồn rầu nói chẳng nên lờiHoa đèn kia với bóng người khá thương.Gà eo éc gáy sương năm trốngHòe phất phơ rủ bóng bốn bênKhắc giờ đằng đẵng như niênNỗi sầu dằng dặc tựa miền biển xa.Những cuộc chiến tranh này thực chất chỉ là việc tranh quyền đoạt lợi củacác tập đoàn phong kiến và phủ lên nó là một bầu trời đầy tang thương.Thế lực đồng tiền cũng đã phủ mờ đi những nét truyền thống tốt đẹp củaxã hội đó là với trường hợp nàng Kiều. Trong xã hội trung đại, thế lực đồng tiềncũng rất đáng lên án vì nó đã vùi lấp và nhấn chìm đi biết bao những con ngườitài hoa, những người có khát vọng hoài bão lớn muốn đem sức lực nhỏ bé củamình cống hiến cho sự nghiệp của dân tộc. Nguyễn Du đã vượt ra khuôn khổ“văn dĩ tải đạo” để đề cao cái tôi, đề cao ý thức cá nhân con người. Truyện Kiềulà một truyện thương thân, xót thân thấm thía nhất cũng bởi Nguyễn Du khôngngần ngại đề cập đến nỗi đau, tâm trạng ê chề, khát khao hạnh phúc thực sự, ýthức về nhân cách của người phụ nữ. Nét mới trong chủ nghĩa nhân đạo củaNguyễn Du là chú ý đến thân phận cá nhân. Lần đầu tiên trong văn học trungđại, người ta biết “xót thân”. Nguyễn Du là người đầu tiên tìm đến và chia sẻtình cảm này, tạo nên một trào lưu nhân văn chủ nghĩa. Cuộc phục hưng này củavăn học dân tộc có điểm giống cuộc phục hưng của Văn học phương Tây thế kỉ19: khám phá ra con người cá nhân, con người trần thế.“Gần bùn mà chẳng hôitanh mùi bùn”, biết đau khổ trước thân phận thực tại, biết ê chề, bẽ bàng vì sựnhơ nhớp, biết thương lấy chính mình và biết khát khao tình yêu, hạnh phúc,khát khao giữ gìn nhân phẩm - đó là bi kịch, là nỗi đau của Kiều nhưng đồngthời cũng là vẻ đẹp đáng quí của nhân vật. Nếu không có những nỗi đau ấy,nhưng bi kịch tinh thần ấy, Kiều đã không phải là một nàng Kiều “sắc sảo mặnmà”, một nàng Kiều là hiện thân cho cái đẹp trong sự ngưỡng vọng, trân trọngcủa Nguyễn Du.3. Khẳng định đề cao vẻ đẹp của con người:Khẳng định đề cao vẻ đẹp của con người: vẻ đẹp hình thức, phẩm chất,tài năng.Khẳng định đề cao những khát vọng chân chính của con người: khátvọng về tình yêu, hạnh phúc; khát vọng sống, khát vọng về công lý, tự do.Truyện Kiều của Nguyễn Du giúp người đọc cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp, tàinăng và đức hạnh của Kiều. Nàng là hình tượng tiêu biểu cho vẻ đẹp của ngườiphụ nữ trong xã hội phong kiến. Ca ngợi vẻ đẹp của Kiều đó cũng chính là cảmhứng nhân văn của Nguyễn Du.Chinh phụ ngâm khúc là tiếng kêu thương của người phụ nữ chờ chồng,nhớ thương người chồng chinh chiến phương xa. Tình cảnh lẻ loi đó được chiếuứng trong sự cảm nhận về thời gian đợi chờ đằng đẵng, không gian trống vắngvây bủa bốn bề. Trên tất cả là tâm trạng cô đơn, mất đi niềm tin, mất niềm vuisống và mối liên hệ gắn bó với cuộc đời rộng lớn. Trạng thái tình cảm đó mộtmặt có ý nghĩa tố cáo những cuộc chiến tranh phi nghĩa đã đẩy bao nhiêu ngườitrai ra trận và hệ quả tiếp theo là bao nhiêu số phận chinh phụ héo hon tựa cửachờ chồng, mặt khác nói lên tiếng nói tình cảm và sự ý thức về quyền sống,quyền hưởng hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ ngay giữa cuộc đời trần thếnày. Không có gì khác hơn, đó chính là khả năng mở rộng diện đề tài, khai thácsâu sắc hơn thế giới tâm hồn con người, xác định nguồn cảm xúc tươi mới vàkhẳng định những giá trị nhân văn cao cả mà khúc ngâm đã đem lại, đánh dấubước trưởng thành vượt bậc của giai đoạn văn chương thế kỷ XVIII trong tiếntrình phát triển chung của nền văn học dân tộc.4. Hướng tới những giải pháp đem đến hạnh phúc cho con người, cuộcsống. Đề cao quan hệ đạo đức, lối sống tốt đẹp giữa người với ngườiGiải pháp tư tưởng mang tính triết lý, tinh thần nhân đạo - đặt vấn đềtrong nhận thức, tư tưởng.Giải pháp hành động: giải pháp đấu tranh xã hội.Trong “Đại cáo bình Ngô”- Nguyễn Trãi, sau khi đánh thắng quân xâmlược nhà Minh, quân và dân ta đã mở đường hiếu sinh cho kẻ thù chứ khôngphải đuổi cùng giết tận, việc làm đó chẳng những đã thể hiện tinh thần nhân đạocao cả của dân tộc mà còn thể hiện niềm khát vọng được sống trong hòa bìnhcủa nhân dân.Trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, nếu trong tình cảnh tai biến của giađình, Kiều đã quyết định bán mình để chuộc cha, đem lại sự yên ổn cho gia đìnhlà một sự hi sinh ở nàng với tấm lòng hiếu thảo thì nỗi đau khổ, ái ngại vì lờihẹn ước không tròn với Kim Trọng và trao duyên cho em là một biểu hiện củalòng vị tha , hi sinh rất đáng trọng , là tấm lòng chung thuỷ sắt son hiếm có trướcsự bất lực của hoàn cảnh .Việc miêu tả cuộc sống ê chề, tủi nhục, với tâm trạng đau đớn xót xa củaThuý Kiều, con người tài hoa đã bị dập vùi trong cuộc đời ô nhục đáng thương.Nguyễn Du đã tố cáo xã hội phong kiến tàn bạo đã nhẫn tâm chà đạp cuộc sốngcủa những con người lương thiện, bên cạnh đó tác giả còn cho thấy giữa cuộcđời bùn nhơ con người lương thiện vẫn giữ được đạo lý làm người. Phẩm chấtđáng quí của Kiều: lòng hiếu thảo với cha mẹ và lòng chung thủy với người yêu.Ca ngợi ý thức sâu sắc của nàng về phẩm giá: nhân vật tự soi mình, tự đaukhổvà giày vò chính mình.Văn học trung đại đã chứng minh cho tinh thần nhân đạo cao cả của dântộc Việt Nam. Nhìn chung cảm hứng nhân đạo trong thơ văn trung đại chủ yếuđược thể hiện qua những nét chủ yếu: tiếng nói của tác giả, tình cảm của tác giảdành cho những con người nhỏ bé chịu nhiều thiệt thòi trong xã hội qua đó màđòi quyền sống, quyền hạnh phúc cho họ, có được tình cảm như vậy, các tác giảthơ văn thời kì này mới viết được những dòng thơ, trang văn xúc động đến nhưthế. Thơ văn trung đại còn thể hiện ở tiếng nói bênh vực giữa con người với conngười, đề cao tình bạn, tình anh em, tình cha con, thể hiện mong muốn đượcsống trong hòa bình. Thơ văn trung đại đã thể hiện bước đi vững chắc của mìnhtrong hơn mười thế kỉ, đó là sự tiếp nối bước đi của nền văn học dân gian, làmtiền đề cho sự phát triển văn học các thời kì sau đó.CHƯƠNG III:CẢM HỨNG YÊU NƯỚC TRONG VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAMI.Khái quát chungCảm hứng yêu nước Việt Nam trong văn học trung đại có một số giá trịcơ bản là:Thứ nhất, có tình yêu quê hương, xứ sở và sự gắn bó cộng đồng. Trongtruyền thống dân tộc với nền văn minh trồng lúa nước đã lấy nhà [gia đình] làmđơn vị kinh tế và làng làm cộng đồng cơ sở. Việc nhà, việc làng, việc nước làcông việc chung của mọi người. Do vậy, con người Việt Nam từ cổ xưa đã sẵncó truyền thống yêu nước gắn liền với tình yêu làng quê.Thứ hai, có sự khẳng định lịch sử riêng và bản sắc văn hoá riêng của dântộc, khẳng định về độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia, và sự bình đẳng của dântộc.Thứ ba, khẳng định tính chính nghĩa của những cuộc chiến tranh vệ quốcvà quyết tâm đánh đuổi kẻ thù, bảo vệ độc lập và sự toàn vẹn lãnh thổ. Tính chấtchính nghĩa của những cuộc chiến tranh vệ quốc đã nâng tinh thần yêu nước,yêu quê hương xứ sở lên thành ý thức bảo vệ Tổ quốc và sự toàn vẹn lãnh thổquốc gia với một quyết tâm cao độ của cả dân tộc.Thứ tư, có tư tưởng coi trọng vai trò của nhân dân và thân dân trong sựnghiệp bảo vệ Tổ quốc. Đó là quan điểm tiến bộ của hệ tư tưởng phong kiếnViệt Nam đại diện cho quyền lợi dân tộc và được đẩy lên tầm cao ý thức dân tộcvề vai trò và lực lượng to lớn của nhân dân trong bảo vệ nền độc lập, xây dựngđất nước.Văn học là dòng chảy không ngừng của thời gian, các nhà văn nhà thơ làthư kí trung thành của thời đại. Ta bắt gặp được những bản tuyên ngôn độc lậpvới giọng đọc hào sảng của Nước Việt Nam qua “Nam quốc sơn hà” hay mộtbài hịch vang núi sông ngỡ còn đâu đây trong “Hịch tướng sĩ” của Trần quốcTuấn…và đó chính là những biểu hiện đẹp về cảm hứng yêu nước trong văn họctrung đại.Văn học trung đại Việt Nam nếu hình dung như một thứ màu vàng, mộtvụ quả bội thu thì mảnh đất gieo trồng của nó đầy máu, mồ hôi và cả ước mơcủa người gieo hạt. Thế hệ ông cha chúng ta đã cần mẫn xới vun bằng tình yêucủa mình với mảnh đất ấy. Sự nghiệp giữ nước gian khổ mà vinh quang, và ýthức trách nhiệm của người cầm bút đã đem đến văn học trung đại một cảmhứng lớn: cảm hứng yêu nước -tồn tại với những biểu hiện rõ nét, dưới nhiềucung bậc, màu vẻ khác nhau.II. Những biểu hiện cụ thể1.Có thể nói, cảm hứng yêu nước trong thơ trung đại Việt Nam thể hiện trướchết ở lòng tự hào dân tộc. Chúng ta đã từng thấy dõng dạc vang lên trong bài thơthần của Lý Thường Kiệt là tiếng nói đầu tiên như âm vang từ khí thiêng sôngnúi dội về: đất nước Việt Nam do vua Nam làm chủ. Nước là của vua, vua làtượng trưng cho chủ quyền của nước.Sông núi nước Nam vua Nam ởRành rành định phận ở sách trờiCớ sao lũ giặc sang xâm phạmChúng bay sẽ bị đánh tơi bời.Đến với Nam quốc sơn hà, người đọc không khỏi ngỡ ngàng. Bài thơhoàn toàn không có vũ khí binh đao mà kì lạ thay ta vẫn nhận ra tiếng quân reo,ngựa hí…Sự liên tưởng nhiều tầng ấy phải chăng được gợi lên từ tiếng nói tựhào dân tộc của một con người giàu lòng yêu nước và tinh thần tự chủ. Ở đây, ýthức tinh thần độc lập, tự chủ khá rõ nét. Bài thơ xứng đáng là một bản Tuyênngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta. Nếu không có lòng tự hào dân tộc thì khócó thể viết ra được những câu thơ hay như thế.2.Trong thơ văn trung đại, cảm hứng yêu nước còn thể hiện ở lòng căm thù giặcsâu sắc, tinh thần quyết chiến, quyết thắng quân xâm lược. Chúng ta có thể nhậnthấy rõ điều này qua thơ các thi sĩ thời Trần, thơ Nguyễn Trãi…Một trongnhững thành tựu quan trọng của thơ thời Trần là đã thể hiện được chủ nghĩa yêunước, ý chí quật cường chống quân xâm lược của dân tộc ta. Chính cảm hứngnày đã tạo ra Hào khí Đông Á trong lịch sử chống xâm lược của dân tộc. Hàokhí ấy vang lên hùng tráng mà tha thiết qua khúc ca khải hoàn Tụng giá hoànkinh sư của Trần Quang Khải:Đoạt sóc Chương Dương độCầm Hồ Hàm Tử quanThái bình tu trí lựcVạn cổ thử giang san.Bài thơ làm sống dậy một không gian trận mạc chiến trường, đao kiếmvới ngựa thét quân reo ngất trời tráng khí. Một trong hai trận ấy do đích thânTrần Quang Khải chỉ huy. Chương Dương, Hàm Tử là những chiến thắng mởmàn có ý nghĩa chiến lược cho cuộc phản công thắng lợi, mạnh và nhanh, cườngđộ lớn và tốc độ phi thường đã tạo cho lời thơ khí thế hùng tráng, thiêng liêng.Yêu nước, căm thù giặc tất yếu phải chiến đấu đến cùng cho lí tưởng ấy.Trong thơ trung đại Việt Nam dường như vẫn còn văng vẳng tiếng mài giáodưới ánh trăng của Đặng Dung [Cảm hoài], cái múa giáo đầy thách thức củaPhạm Ngũ Lão. Sự mất còn của non sông đã đặt gánh nặng lên vai con ngườithời cuộc với thử thách nặng nề: giết giặc cứu nước. Vậy nên trong Thuật hoàiPhạm Ngũ Lão đã xây dựng được hình tượng một con người tràn đầy khí thế,tầm vóc. Ở đó có cả sức mạnh của tướng sĩ ba quân trong cuộc kháng chiếnchống Nguyên Mông, đồng thời đó cũng là sức mạnh của cả dân tộc. Từ suyngẫm khái quát về tư thế, tầm vóc và sức mạnh của dân tộc chuyển sang suyngẫm về bổn phận và trách nhiệm của cá nhân trước cộng đồng, Phạm Ngũ Lãođã có cách khơi thật khéo léo: nếu đấng nam nhi còn vương nợ tức là chưa cócông trạng gì với núi sông thì sẽ huống thẹn khi nghe chuyện Vũ Hầu. Đúng làcái thẹn của một của một nhân cách lớn rất đáng trân trọng của Phạm Ngũ Lão.Múa giáo non sông trải mấy thâuBa quân hùm khí nuốt Sao ngưuCông danh nam tử còn vương nợLuống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.Trái tim hừng hực cháy bỏng về lòng căm thù giặc và một ý chí quyết tâmsắt đá đánh đuổi giặc như trong “Hịch tướng sĩ” vang núi sông của Trần quốcTuấn.“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắtđầm đìa, chỉ căm tức một nỗi chưa xả thịt, lột da, nuốt gan uống máu quân thù.Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa tacũng thấy cam lòng…”. Đó là tâm trạng căm phẫn tột cùng và một hào khí “sátthát” Đông A của thời Trần. Ông căm ghét lũ giặc đi nghênh ngang ngoài đườngtrên đất Nam, và coi đó như lũ cú diều, lũ hổ đói… và có lẽ bởi thế, bằng cácđộng từ mạnh: xả thịt, lột da, nuốt gan, uống máu… đã lột tả hết được tâm trạngcăm phẫn của Trần Quốc Tuấn.Đến với “Bình ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi, một áng “ thiên cổ hùngvăn” như một bản ngôn dân quyền của nước Đại Việt ta. Một lời tố cáo tội áccủa giặc như khiến lòng độc giả cũng phải hòa mình vào thời ấy.“Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tànVùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ”Lũ giặc gây bao tội ác như thế, làm sao ta không căm tức, không muốn giết giặc:“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dânQuân điếu phạt trước lo trừ bạo”Tất cả vì dân, “ vì nước quên thân, vì dân diệt bạo”.Ta còn bắt gặp một ông vua chúa Trịnh ăn chơi xa đọa, không chăm locho cuộc sống của người dân, bỏ bê việc triều chính. Không chỉ có vậy, mà đếncác tầng lớp quan lại cũng là lũ “đầu trâu mặt ngựa” nửa đêm đi lùng tìm nhữngcây quí của nhà dân rồi đổ tội oan cho dân, đẩy họ vào bước đường cùng khônglối thoát.Đến khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, tinh thần yêu nước của conngười Việt Nam lại càng lên mạnh mẽ. Không thể cầm gươm tham gia nghĩaquân như các sĩ phu yêu nước khác, Nguyễn Đình Chiểu đã đánh giặc bằng ngòibút:Chở bao nhiêu đạo thuyền không thẳmĐâm mấy thằng gian bút chẳng tàNỗi lo lắng và niềm đau xót cho ách nước, nạn dân ngày càng trở nên sâusắc hơn. Mỗi bữa thấy, mỗi ngày trông kẻ thù trước mắt lấn thêm một bước, ĐồChiểu đau đớn như bị cắt đi một phần máu thịt. Cảm hứng bao trùm bài Chạytây là nỗi bàng hoàng, lo lắng cho vận nước nạn dân:Tan chợ vừa nghe tiếng súng TâyMột bàn cờ thế phút sa tay….Cho nên tinh thần quyết chiến, quyết thắng không chỉ biểu hiện nơi trậnmạc sa trường. Nó còn là lẽ sống, một hạnh phúc được sẵn sàng xả thân cho Tổquốc. Tư thế của Đặng Dung là tư thế của một kẻ anh hùng, một chí trai thờiloạn:Vai khiêng trái đất mong phù chúaGiáp gột sông trời khó vạch mây..3.Trong thơ văn trung đại, yêu nước - chúng ta nhận thấy dường như còn cónhững nỗi buồn sâu kín của con người trước sự đổi thay của đất nước, nhữngcảnh trớ trêu trong xã hội, nạn chiến tranh, cát cứ, xâm lựơc. Đó là trường hợpSông lấp [Tú Xương], Hội Tây [Nguyễn Khuyến]…Nghe tiếng ếch vẳng bên taimà Tú Xương giật mình. Cái giật mình của Tú Xương là cái giật mình chứa baođau xót trước hiện thực phũ phàng. Đó là cái giật mình của lòng yêu nước củatinh thần dân tộc sâu kín được ấp ủ, nung nấu nhưng không có cách nào giải tỏađược:Sông kia rày đã nên đồngChỗ làm nhà cửa, chỗ trồng ngô khoaiVẳng nghe tiếng ếch bên taiGiật mình còn tưởng tiếng ai gọi đò.[Sông lấp]Còn với Nguyễn Khuyến, ông xót xa trước những trò lố lăng, xúc phạm đếndanh dự dân tộc do thực dân Pháp bày ra. Bên Hội Tây đã thể hiện sâu sắc nỗiđau đó:Khen ai khéo vẽ trò vui thếVui thế bao nhiêu nhục bấy nhiêu4.Bên cạnh đó, tình yêu đất nước còn thể hiện ở khát vọng hòa bình của mọingười dân.“Chương Dương cướp giáo giặcHàm tử bắt quân thùThái bình nên gắng sứcNon nước ấy ngàn thu”[Phò giá về kinh- Trần Quang Khải]Đó là những chiến công hiển hách oanh liệt để làm nên chiến thắng, cuộcsống thanh bình như ngày hôm nay. Khát vọng hòa bình của người dân đượcđẩy thêm một nấc.Một lời tâm sự của Nguyễn Trãi mang bao khát vọng:“Độc ác thay trúc Lam Sơn không ghi hết tộiDơ bẩn thay nước Đông Hải không rửa sạch thù”Từ đó thúc đẩy ý chí của mọi người để vươn lên tới hòa bình, hạnh phúc,ấm no.Cảm xúc trước cuộc sống thanh bình của người dân:“Giặc tan muôn thủa thanh bìnhBởi đâu đất hiểm cốt mình đức cao”Vì non sông gấm vóc, nước Việt Nam sẵn sàng hi sinh tất cả giành lại đất nước.5. Không chỉ có vậy, cảm hứng yêu nước trong thơ trung đại còn thể hiện ở việccác nhà thơ ca ngợi cảnh đẹp của quê hương đất nước. Trong thơ, thiên nhiênđất nứớc Việt Nam hiện lên thật đẹp đẽ,tráng lệ giàu đường nét, màu sắc. Vớithơ thời Trần, qua cảnh trí thiên nhiên các thi sĩ đã gửi vào đó tình yêu quêhương đất nước của mình. Nguyễn Trung Ngạn khi đi sứ cũng đã viết nên nhữngvần thơ xúc động về tình yêu quê hương đất nước với những phong vị riêng củamột vùng đồng bằng Bắc Bộ:Dâu già lá rụng tằm vừa chínLúa sớm bông thơm cua béo ghêNghe nói ở nhà nghèo vẫn tốtDẫu vui đất khách chẳng bằng về.[Quy hứng]Kể cả một chiếc lá đỏ thưa, một cánh cò chao liệng, một tiếng chuôngvẳng trong mây trời, một tiếng sáo, thuyền câu ngoài bến đậu…Tất cả đều trởthành nguồn thi hứng cho các thi sĩ thời Trần:Tiếng sáo thuyền câu ngoài bến đậuTrăng rơi đầy nước, móc đầy sông.Còn Nguyễn Trãi, cảnh đẹp thiên nhiên, khí trời lúc sang xuân thật huyềnhồ đầy âm thanh, màu sắc. Xuân về mang theo sự tươi tốt với những làn mưa.Cỏ ở bến xanh như màu khói bao la bát ngát:Cỏ xanh như khói bến xuân tươiLại có mưa xuân nước vỗ trời.[Bến đò xuân đầu trại]Đọc thơ Nguyễn Trãi, thiên nhiên như ùa về trong ta với bao cảnh đẹp:“Một mình nhàn nhã khép phòng vănKhách tục không ai bén mảng gầnTrong tiếng quốc kêu xuân đã muộnĐầy sân mưa bụi nở hoa xoan”Thì ra Nguyễn Trãi khép phòng văn chứ ông không khép lòng mình, mà ôngluôn mở rộng lòng mình đến với thiên nhiên tươi đẹp. Sắc tím của hoa xoan đãtrở thành ấn tượng đối với thi nhân. Màn mưa bụi khép lại khiến lòng ta xaoxuyến, nhớ mãi.Hay đến với thứ cỏ xanh non sau cơn mưa còn vương như những làn khóimờ mờ, hư thực:“Cỏ xanh như khói bến xuân tươiLại có mưa xuân nước vỗ trờiQuạnh quẽ đường đồng thưa vắng kháchCon đò gối bãi suốt ngày ngơi”.[Bến đò xuân đầu trại- Nguyễn Trãi]Không gian đưa đến với màu xanh của cỏ, màu trắng của khói sớm, vàhơn thế là sự tĩnh lặng của một miền quê xa vắng ngỡ còn đâu đây.Ta bắt gặp tiết trời thu xanh ngắt cùng ánh trăng mờ ảo huyền diệu trong“Thu vịnh” của Nguyễn Khuyến:“Trời thu xanh ngắt mấy tầng caoCần trúc lơ thơ gió hắt hiu”Thu của làng cảnh Việt Nam thật mộc mạc, bình dị mà thân thuộc, gầngũi. Đọc thơ càng thêm yêu quê hương, đất nước mình hơn.Như vậy cảm hứng yêu nước trong thơ trung đại Việt Nam đã thể hiện ởnhiều khía cạnh phong phú và sâu sắc. Đất nước, dân tộc là nỗi niềm khắc khoảikhông nguôi trong tâm hồn con người Việt Nam nói chung và các thi sĩ nóiriêng. Vậy nên, ở mỗi nhà thơ có cách khai thác, cảm nhận khác nhau song lại làvẫn sự thống nhất và làm nên một cảm hứng yêu nước lớn. Chính cảm hứng ấyđã làm nên cái độc đáo riêng và giá trị của thơ Việt Nam thời trung đại.CHƯƠNG IVBÀI TẬP VẬN DỤNGĐề bài 1:Đánh giá về nội dung yêu nước văn học Việt Nam từ thế kỉ X đến hết thếkỉ XIX, có ý kiến cho rằng:“Điều đáng lưu ý là thơ văn nói đến những nội dung yêu nước đó đã không chỉtồn tại ở dạng quan niệm, tư tưởng đơn thuần, mà quan trọng hơn là tồn tại ởnhiều cảm xúc, cảm hứng, với đủ màu vẻ và cung bậc”.Hãy phân tích một số tác phẩm văn học Việt Nam giai đoạn thế kỉ X đến hết thếkỉ XIX để làm sáng tỏ nhận xét trên.[Đề thi HSG tỉnh]* Định hướng ý:1.Nội dung yêu nước tồn tại ở dạng quan niệm, tư tưởng:- Yêu nước gắn với liền với tư tưởng trung quân [Trung quân ái quốc].+ Quan niệm đất nước là của vua:Sông núi nước Nam vua Nam ởVằng vặc sách trời chia xứ sởGiặc dữ cớ sao phạm đến đâyChúng mày nhất định phải tan vỡ.+ Biểu hiện của trung quân: “sống thờ vua, thác cũng thờ vua”, yêu nướclà trung với vua, trung với vua là yêu nước.-Yêu nước thể hiện ở ý thức tự cường, tự tôn dân tộc.+ Trong hoàn cảnh đất nước bị xâm lăng, yêu nước là căm thù giặc, là ýchí quyết chiến quyết thắng kẻ thù xâm lược, bảo vệ đến cùng chủ quyền đấtnước.“Giặc dữ cớ sao phạm đến đâyChúng mày nhất định phải tan vỡ.”“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối,.....”-Yêu nước chính là khát vọng xây dựng đất nước hoà bình: khát vọng dời đô từHoa Lư ra Thăng Long [Chiếu dời đô- Lý Công Uẩn]“Bờ cõi xưa đà chia đất khácNắng sương nay há đội trời chungChừng nào Thánh đế ân soi thấuMột trận mưa nhuần rửa núi sông.[Xúc cảnh- Nguyễn Đình Chiểu]2. Cảm hứng yêu nước ở giai đoạn này quan trọng hơn là còn thể hiện ở cảnhững vui, buồn, hờn giận, thao thức, bồi hồi, băn khoăn, hổ thẹn....vớinhững cảm xúc, những màu vẻ, cung bậc khác nhau.- Đó là cảm hứng thiết tha về đất nước với thiên nhiên tươi đẹp làm saylòng bao tao nhân mặc khách.“Xuân qua trăm hoa rụngXuân tới trăm hoa cườiTrước mắt việc đi mãiTrên đầu già đến rồiĐừng tưởng xuân tàn hoa rụng hếtĐêm qua sân trước một nhành mai[Mãn Giác Thiền Sư]->bên cạnh việc thể hiện quan niệm nhân sinh mới mẻ, bài thơ khơi dậy trong tanhững cảm xúc tinh tế, nhưng rung động sâu sắc trước thiên nhiên tươi tắn,trước cuộc sống bất diệt.“Ngủ dậy ngỏ song mâyXuân về vẫn chửa haySong song đôi bướm trắngPhấp phới sấn hoa bay”[Xuân hiểu- Trần Nhân Tông]->con người và thiên nhiên giao hoà, cộng hưởng. Thiên nhiên trẻ trung, hồnnhiên, tinh tế, cảm nhận được tín hiệu xuân về trên đôi cánh bướm đang bayphấp phới bên hoa.“ Trước xóm sau thôn tựa khói nồngBóng chiều man mác có dường khôngMục đồng sáo vẳng trâu về hếtCò trắng từng đôi liệng xuống đồng.[Trần Nhân Tông]- Đó là cảm hứng tự hào với nền văn hiến lâu đời, riêng bờ cõi, riêngphong tục:“Như nước Đại Việt ta từ trướcVốn xưng nền văn hiến bấy lâuNúi sông bờ coi đã chiaPhong tục bắc nam cũng khác”[Nguyễn Trãi]Niềm rạo rực hả hê khi chiến thắng quân thù:“Biển rung gió bấc thế bừng bừng,Nhẹ kéo buồm thơ lướt Bạch ĐằngKình ngạc băm vằm non mấy khúcGió gươm chìm gãy bãi bao tầngQuan hà hiểm trở trời kia dựngHào kiệt công danh đất ấy từng.[Bạch Đằng hải khẩu- Nguyễn Trãi]-> hồn thơ trác việt vừa say đắm trước cảnh hùng vĩ mà mĩ lệ của thiên nhiênvừa tự hào về chiến tích vẻ vang cuả cha ông.- Đó là nỗi buồn mất nước, nỗi nhục mất nước, hổ thẹn buồn đau khi chưatròn trách nhiệm với nước.“ Bờ coi xưa đà chia đất khác”[Nguyễn Đình Chiểu]“Khen ai khéo vẽ trò vui thếVui thế bao nhiêu, nhục bấy nhiêu”.[Nguyễn Đình Chiểu]- Thao thức băn khoăn khi nước chưa yên, dân chưa no ấm:“Ngẫm thù lớn há đội trời chungCăm giặc nước thề không cùng sống”[Nguyễn Trãi]- Đó còn là nỗi day dứt về một thời đã qua, về chiến tranh với những hisinh mất mát:“Việc nước quay đầu ôi đã vắngTới dòng ngắm cảnh dạ bâng khuâng”.=> Mỗi tác phẩm đã khai thác một khía cạnh của tình cảm yêu nước, khai thácđược niềm vui, nôi buồn cuả cuộc sống, khi bi ai, than thở, khi trầm lắng, lúcmạnh mẽ sôi nổi hào hùng. Tất cả làm nên diện mạo của một nên văn học ViệtNam vừa giàu chất sử thi anh hùng vừa giàu tinh thần nhân ái.Một số đề tự luyện:Đề bài 1:Cảm hứng yêu nước qua 3 tác phẩm “Nam quốc sơn hà”-Lý ThườngKiệt, “Hịch tướng sĩ”- Trần Quốc Tuấn, “Bình Ngô Đại Cáo:- Nguyễn Trãi.Đề bài 2:Nhà phê bình văn học người Nga Bê-lin-xki có viết:“Tác phẩm nghệ thuật sẽ chết nếu nó miêu tả cuộc sống chỉ để miêu tả,nếu nó không phải là tiếng thét khổ đau hay sự ca tụng hân hoan, nếu nó khôngđặt ra những câu hỏi hoặc trả lời những câu hỏi đó.”Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Từ sự hiểu biết đó hãy phân tích một sốtác phẩm văn học trung đại trong chương trình Ngữ văn 9 để làm sáng tỏ.Đề 3: Nhận xét về nội dung Văn học Việt Nam giai đoạn từ cuối thế kỉ XVIIIđến nửa đầu thế kỉ XIX, có ý kiến rằng:“ Trong giai đoạn văn học này đã hình thành một trào lưu nhân đạo chủnghĩa trong đó có các nhà thơ, nhà văn đặt ra những vấn đề về quyền sống củangười phụ nữ, vấn đề tình yêu tự do và hạnh phúc lứa đôi, và đấu tranh chốnglại những thế lực xã hội vùi dập con người”Em hiểu như thế nào về ý kiến trên? Bằng việc phân tích một số tác phẩmvăn học giai đoạn từ nửa cuối thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX, hãy làmsáng tỏ ý kiến đó.Đề 4: Trong bài Tiếng nói của văn nghệ, Nguyễn Đình Thi viết:“ Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người tác giả, vừa là sợi dây truyềncho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng. Nghệ sĩ giới thiệu vớichúng ta một cảm giác, tình tự, một tư tưởng bằng cách làm sống hiển hiệnngay trong tâm hồn chúng ta cảm giác, tình tự, tư tưởng ấy.”[Dẫn theo Ngữ văn 9, tập 2 – NXB Giáo dục, H.2006]Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Dựa vào một số tác phẩm văn học đặc sắctrong chương trình văn học Trung đại Việt Nam đã học và đọc thêm, em hãylàm sáng tỏ ý kiến trên.Đề 5: Trong bài “Cảm nhận văn học”, Giáo sư Lê Đình Kỵ cho rằng “ Tácphẩm nghệ thuật đạt tới cái đẹp theo nghĩa: mang được sự thật sâu xa của đờisống bên ngoài, đồng thời mang được sự thật tâm tình của con người”.Bằng những hiểu biết về cuộc đời và thơ văn của Nguyễn Du, em hãy làmsáng tỏ nhận xét trên.Đề 8: "Một tác phẩm để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng bạn đọc chính là xâydựng thành công tình huống truyện và miêu tả nội tâm nhân vật".Bằng hiểu biết của em về tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương”của nhà văn Nguyễn Dữ, hãy làm sáng tỏ nhận định trên.Đề 9: Trong văn bản “Tiếng nói của văn nghệ”, Nguyễn Đình Thi viết:“Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại.Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gìmới mẻ. Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem mộtphần của mình góp vào đời sống chung quanh”.[ Ngữ Văn 9, Tập II, Tr 12,13- NXB GD 2005]Qua “ Truyện Kiều”, của Nguyễn Du em hãy làm sáng tỏ “ điều mới mẻ”,“lời nhắn nhủ” mà Nguyễn Du muốn đem “góp vào đời sống”.KHÁI QUÁT CHUNGVăn học trung đại Việt Nam nếu hình dung như một thứ màu vàng, mộtvụ quả bội thu thì mảnh đất gieo trồng của nó có mồ hôi, công sức và cả ước mơcủa người gieo hạt. Thế hệ ông cha chúng ta đã cần mẫn xới vun bằng tình yêucủa mình với mảnh đất ấy. Sự nghiệp giữ nước gian khổ mà vinh quang, và ýthức trách nhiệm của người cầm bút đã đem đến văn học trung đại cảm hứnglớn: cảm hứng yêu nước, cảm hứng nhân đạo- sợi chỉ đỏ xuyên suốt chặngđường dài rộng của nền văn học nước nhà. Cảm hứng yêu nước, cảm hứng nhânđạo trong văn học trung đại mãi mãi tỏa sáng trong tâm hồn mỗi người bởi lẽ“với quá khứ, ta xây dựng được tương lai”. Càng đọc ta càng thấm thía, tự hàotrong từng trang viết về một thời đại vang danh núi sông bởi “Mỗi con người làmột bài thơ đẹp”.Tam Dương, tháng 10 năm 2015TÀI LIỆU THAM KHẢO1.2.3.4.5.Tài liệu chuyên văn [tập 1,2,3] – NXBGD Việt NamThơ trung đại Việt Nam – NXBGD Việt Nam, 2001.SGK, SGV Ngữ văn 9.SGK Ngữ văn 10 [tập 1] – NXBGD, 2008.Tuyển chọn đề thi học sinh giỏi THCS môn Ngữ văn – NXB Đại học sưphạm Hà Nội, 2012.6. Tuyển chọn đề thi vào lớp 10 chuyên môn Ngữ văn – NXB Đại học sưphạm Hà Nội, 2012.7. Giảng văn chọn lọc văn học Việt Nam [Văn học trung đại ] – NXB Đạihọc Quốc gia Hà Nội, 2006.

Video liên quan

Chủ Đề